Je vereniging wil twee padelbanen aanleggen. Of je woont net om de hoek bij een club die dat van plan is. In beide gevallen loop je tegen dezelfde vraag aan: hoeveel meter moet er tussen die baan en de dichtstbijzijnde woning zitten? Jarenlang was daar geen bruikbaar antwoord op. Nu is er wel een getal, en het is fors groter dan waar clubs lang van uitgingen.

Het korte antwoord

In een rustige woonwijk wordt uitgegaan van minimaal 160 meter tussen padelbaan en woning bij de aanleg van twee banen. Wil een vereniging er vier, dan loopt die richtafstand op naar 210 meter.

Lees dat woord goed: richtafstand. Het is geen wettelijke norm en geen verbodsbord. Het is de vuistregel waarmee een gemeente een eerste inschatting maakt of een plan kans van slagen heeft. Bouwen binnen die afstand mag, maar dan moet je aantonen dat het akoestisch alsnog kan.

Waarom 50 meter niet werkte

Toen de eerste padelbanen in Nederland verschenen, pakten gemeenten er de VNG-uitgave Bedrijven en milieuzonering bij. Daarin staat voor tennis een richtafstand van 50 meter tot woningen in een rustige woonwijk. Padel leek op tennis, dus 50 meter leek logisch.

Dat bleek niet te kloppen. Uit geluidsonderzoeken blijkt dat padel ongeveer 10 dB(A) meer geluid maakt dan tennis. Tien decibel is geen kleine correctie: dat wordt door het menselijk oor ervaren als ongeveer een verdubbeling van de luidheid. Padel kan dus per definitie niet dezelfde richtafstand krijgen als tennis.

De oorzaak zit in de baan zelf. Padellers spelen de bal bewust tegen de glazen wanden, en het aanhoudende getik daartegen is precies waar omwonenden gek van worden. Niet één harde klap, maar honderden korte, scherpe tikken per uur, van 's ochtends tot laat op de avond. Voor de Handreiking Padel en Geluid is uitgegaan van een representatieve waarde van 91 dB(A) voor het geluidbronvermogen van één padelbaan.

Wie deze richtlijn heeft gemaakt

De Handreiking 'padel en geluid' kwam er op initiatief van de KNLTB. Onder leiding van NOC*NSF ging een taskforce aan tafel met vertegenwoordigers van de sport, de overheid, baanbouwers, omwonenden en geluidspecialisten. Het document vervangt de beoordelingsrichtlijn 'padelbanen en geluid' die de Nederlandse Stichting Geluidshinder in november 2021 uitbracht, en is nu in beheer bij Sportinfrastructuur.nl, een onderdeel van diezelfde sportkoepel. De volledige tekst plus een addendum staat op de site van de NSG.

Eén beperking is belangrijk: de handreiking geldt uitsluitend voor nieuw aan te leggen banen in de open lucht. Bestaande banen vallen er niet onder, en indoorbanen evenmin.

Dat verklaart meteen waarom er verschillende getallen rondgaan. De handreiking werkt niet met één hard cijfer maar met invloedgebieden die afhangen van ligging, afscherming en het aantal banen. De 160 en 210 meter zijn de vertaling daarvan naar de situatie die het vaakst voorkomt: een rustige woonwijk. In gemengd gebied of achter een bosrand kan het plaatje er compleet anders uitzien.

Wat de VNG er zelf bij zegt

De VNG hamert op één punt: afstand is maar één van de factoren. Ligging, bodemgesteldheid en geluidwerende voorzieningen tellen net zo goed mee, en elke aanvraag moet individueel worden beoordeeld.

De taskforce zegt het scherper. Er is geen keiharde grens binnen of buiten het invloedsgebied waarbinnen een initiatief wel of niet inpasbaar is. Ligt een locatie in de buurt van woningen, dan moet er altijd gedetailleerd akoestisch onderzoek komen. Met de juiste maatregelen, geluidschermen bijvoorbeeld, kunnen banen ook binnen het invloedsgebied prima passen. Het advies aan clubs is dan ook glashelder: maak akoestisch onderzoek vanaf dag één onderdeel van je plan, en ga vroeg met de buren praten.

Omgekeerd werkt het ook. Wil je bouwen binnen die 160 of 210 meter, dan kan de gemeente extra eisen stellen: aanvullende geluidwerende maatregelen, of een beperking van de speeltijden.

Voor clubbestuurders: wat je regelt

1. Meet vóór je tekent. Bepaal de werkelijke afstand tot de dichtstbijzijnde gevel, niet tot de erfgrens.
2. Laat akoestisch onderzoek doen door een gecertificeerd bureau, ook als je ruim buiten de richtafstand zit. Het kost een paar duizend euro en het is het goedkoopste onderdeel van je hele project.
3. Reken afscherming mee in de begroting, niet als noodgreep achteraf. Geluidschermen zijn goedkoper dan een procedure.
4. Praat met de buren voordat de vergunningaanvraag de deur uit gaat. Wie pas in de zienswijzefase komt opdagen, heeft de omgeving al tegen.
5. Check of je gemeente eigen beleid heeft. Nieuwegein bijvoorbeeld heeft een eigen notitie over padel en geluid vastgesteld; die gaat vóór de landelijke vuistregel.

Voor omwonenden: wat je kunt doen

1. Vraag de onderbouwing op. Bij een omgevingsvergunning hoort een akoestisch rapport. Dat is openbaar.
2. Kijk naar de aannames. Hoeveel speeluren zijn er gerekend, en tot hoe laat? Daar zit vaker een probleem dan in de decibellen zelf.
3. Dien een zienswijze in binnen de termijn. Daarna wordt het aanzienlijk lastiger.
4. Laat bij twijfel een eigen meting doen. Stelt een deskundige een grotere overschrijding vast dan de gemeente aannam, dan is de gemeente verplicht te handhaven.

Veelgestelde vragen

Is padel een lawaaisport?

Juridisch niet. Voor die kwalificatie in een bestemmingsplan is motorisch of mechanisch geluid nodig, en dat heeft padel niet. Dat betekent alleen niet dat er niets geldt: de gewone geluidsnormen zijn onverkort van toepassing. We schreven eerder uitgebreid over wat die rechterlijke uitspraak betekent voor clubs.

Geldt de richtafstand ook voor bestaande banen?

Nee. De handreiking is uitsluitend geschreven voor nieuwe buitenbanen. Voor bestaande banen loopt de route via de geluidsnormen en, als die worden overschreden, via handhaving.

En indoorbanen?

Die vallen buiten de handreiking. Bij een gesloten hal is de constructie bepalend, niet de afstand.

Hoe lang duurt zo'n traject?

Langer dan je denkt. Bij TV Montfoort zat er zes jaar tussen het eerste plan en de opening, inclusief een motie in de gemeenteraad.

Wil je weten wat dit betekent als je zelf gewoon speelt en je afvraagt waarom de club om tien uur dichtgaat? In onze gids over padel en geluidsoverlast leggen we die kant uit.

Wat ik ervan vind

Ik snap de clubs die hier moedeloos van worden. Er staan ruim 400 nieuwe banen in de pijplijn en 160 meter is in een dichtbebouwd land nogal wat. Op veel sportparken red je dat simpelweg niet.

Maar de sport heeft dit deels aan zichzelf te danken. Er zijn banen neergezet op plekken waar iedereen met een beetje gezond verstand had kunnen bedenken dat het mis zou gaan, en de rekening daarvan komt nu bij álle clubs terecht. Dat een getal van 50 naar 160 meter schuift, is geen pesterij van de VNG. Het is een correctie op een aanname die nooit is gecontroleerd.

Mijn advies aan elk bestuur dat hierover nadenkt: begin bij het akoestisch onderzoek en niet bij de offerte van de baanbouwer. Wie die volgorde omdraait, betaalt hem twee keer.